Είχα πολύ καιρό να νιώσω έτσι βλέποντας μια τηλεοπτική εκπομπή. Πιθανώς και κάποιο βίντεο/ομιλία/παρουσίαση στο διαδίκτυο, όπου η ποικιλία και η ποιότητα είναι πολύ ανώτερη των κλασικών media. Το κείμενό μου θα άνηκε κανονικά σε μια κατηγορία περισσότερο εκφοράς κάποιας άποψης, παρά σε μια κατηγορία που να έχει σχέση με εκπαιδευτικά θέματα.
Όμως, πέρα από τις προσωπικές, ασήμαντες εντυπώσεις και επισημάνσεις μου η συγκεκριμένη εκπομπή είναι πραγματικά εκπαιδευτική. Η απλότητα, η σεμνότητα, η οικειότητα με την οποία μιλούν και επικοινωνούν αυτοί οι άνθρωποι για τόσο σημαντικά επιστημονικά ζητήματα πραγματικά είναι μάθημα προς όλους εμάς τους “ασήμαντους”, τους λιγότερους σημαντικούς στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Αν ήμουν νέος, με όνειρα, οράματα, στόχους, θα το έβαζα να παίζει κάθε τόσο για να παίρνω μαθήματα. Επιστημοσύνης, οράματος, έργου. Θα σκύλιαζα να γίνω καλύτερος. Θα σκύλιαζα όσο μπορώ να τους φτάσω. Ακόμα και αν ήταν μάταια η προσπάθεια. Η διαδρομή είμαι σχεδόν σίγουρος πως θα ήταν πολύ σημαντική.
Προτείνω χωρίς κανένα ενδοιασμό, χωρίς καμία επιφύλαξη, χωρίς κανένα δισταγμό, να παρατήσετε για 52 λεπτά ότι κάνετε και να δείτε την εκπομπή της ΕΤ1 Beatiful Minds με κύριους καλεσμένους τους Χρίστο Χ. Παπαδημητρίου και Κωνσταντίνο Δασκαλάκη. Μπορεί η σελίδα αυτή να ασχολείται με θέματα των βιολογικών επιστημών, όμως η επιστήμη σαν έννοια και πρακτική έχει αρχές και κανόνες, προκλήσεις και παραδείγματα προς μίμηση ανεξαρτήτως αντικειμένου.
O Χρίστος Χ. Παπαδημητρίου και ο Κωνσταντίνος Δασκαλάκης, θεωρητικοί της πληροφορικής από τα πανεπιστήμια Berkley και ΜΙΤ, επαναπροσδιορίζουν και ανατρέπουν μπροστά στο φακό τη θεωρία των παιγνίων του νομπελίστα John Nash. Αποτυπώνουν με παραδείγματα τις εφαρμογές της στην σύγχρονη οικονομία και στην καθημερινή ζωή του 21ου αιώνα και δίνουν απαντήσεις σε νεαρούς έλληνες μαθητές που ψάχνουν τον τρόπο που μπορεί η σύγχρονη επιστήμη να καθορίσει το μέλλον και τις προοπτικές του καθενός μας.
Πατώντας πάνω στη φωτογραφία θα πάτε στην σελίδα του ΕΡΤ Web TV για να δείτε ολόκληρη τη συγκεκριμένη εκπομπή. Κάτι τέτοιες στιγμές θα ευχόμουν η ΕΡΤ να είχε τη δυνατότητα embeded στα βίντεό της.
Δεν θα τα αναφέρω όλα, αλλά μόνο όσα θεωρώ πιο σημαντικά και ενδεικτικά. Θα ξεκινήσω με πλατφόρμες επιστημονικών ιστολογίων. Μιλάω για ψηφιακές κοινότητες όπου παρέχεται η δυνατότητα σε ερευνητές είτε να στήσουν το προσωπικό τους blog είτε να αναζητήσουν πληροφορίες σε μια ευρύτερη δεξαμενή ερευνητικών πληροφοριών και διασυνδέσεων. Ως τέτοια δείτε τα:
Nature Network: Το πασίγνωστο περιοδικό Nature παρέχει ένα κοινό τόπο συνάντησης ώστε ερευνητές να “συγκεντρωθούν” και να συζητήσουν σχετικά με τα τελευταία επιστημονικά νέα και event. Επιπλέον σχόλια αχρείαστα.
Scienceblogs: Πλατφόρμα με 80+ επιστήμονες bloggers γύρω από οποιδήποτε επιστημονικό τομέα και δραστηριότητα. Η “κοινότητα” είναι κλειστή και για να δημιουργήσει κανείς blog χρειάζεται προσωπική προσκλήση. Εξαιρετικό μείγμα από άρθρα και άτομα.
Research Blogging: Ένας εκπληκτικός aggregator με επιστημονικά άρθρα από blogs σε όλο τον κόσμο. Ερευνητές από όλο τον κόσμο παρουσιάζουν και αναλύουν επιστημονικές εργασίες.
Πάμε σε πιο εξειδικευμένες υπηρεσίες. Υπηρεσίες που παρέχουν συνδεσιμότητα, λειτουργίες δημιουργίας προσωπικού προφίλ και αναζήτησης συνεργατών.
BioMedExperts: Αναζητήστε ειδικούς σε μια δεξαμενή 300.000+ επιστημονικών προφίλ. 37.000 μόνο στην Ελλάδα. Αναζητήστε τους τομείες έρευνάς τους, τις εργασίες τους, τους συνεργάτες τους. Must use υπηρεσία. Μακάρι να δούμε κάτι αντίστοιχο έστω και σε μικρότερο scale και για Ελλάδα. Μέχρι τότε ας το χρησιμοποιήσουμε όλοι μας.
Academia.edu: Παρέχει παρόμοιες δυνατότητες με την ακριβώς παραπάνω υπηρεσία. Επίσης must use.
OpenWetWare: Και για αυτό είχα ξαναγράψει. Εκπλητικά resources και ένα πολύ μεγάλο δίκτυο από ιδρύματα και εργαστήρια. Γιατί όχι και στην Ελλάδα?
Πάμε τώρα σε εργαλεία βιβλιογραφικών αναφορών τα οποία σου επιτρέπουν να σώζεις και να ταξινομείς επιστημονικά άρθρα, να συμμετέχεις σε ομάδες παρομοίου επιστημονικού ενδιαφέροντος, να δημιουργήσεις το προσωπικού σου δίκτυο φίλων – ειδικών.
Σταματάω εδώ με τα εργαλεία, τις υπηρεσίες και τις κοινότητες γιατί υπάρχουν πάρα πολλά. Σκοπός μου είναι να σας δείξω τι υπάρχει εκεί έξω, ώστε ανάλογες υλοποιήσεις ή χρήσεις τέτοιων υλοποιήσεων να έχουμε και εδώ. Όσο περισσότερες δυνατότητες, τόσο καλύτερο αποτέλεσμα θα έχει η δημιουργία του οποιοδήποτε Δικτύου Ειδικών στην Ελλάδα.
Τα λεγόμενα Café_Scientifique ή Science cafés πραγματοπούνται τόσο στην Αμερική και στην Ευρώπη, αλλά και σε όλο τον κόσμο (Ασία και Αφρική). Γιατί όχι λοιπόν και στην Ελλάδα? Γιατί όχι και Cafe OpenHealth μαζί με Science café? Καφενείο της Επιστήμης, μάλιστα, έχει διοργανώσει και εξακολουθεί να διοργανώνει στην Ελλάδα το Βρεταννικό Συμβούλιο!
Ποιά είναι η ιδέα πίσω από το Kαφενείο της Eπιστήμης; Ένας ανοικτός διάλογος για την επιστήμη που έχει ως στόχο να γεφυρώσει το χάσμα επικοινωνίας που υπάρχει ανάμεσα στην επιστημονική-τεχνολογική κοινότητα και το ευρύ κοινό σε ένα άνετο και ανεπίσημο περιβάλλον. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς επιστήμονας για να συμμετάσχει. Αρκεί να ενδιαφέρεται για τα επίκαιρα θέματα που θα συζητηθούν και να δηλώσει έγκαιρα συμμετοχή.
Ορίστε μια ωραία ιδέα, λοιπόν, για σειρά εκδηλώσεων μικρού μεγέθους και κόστους, ώστε οι ενδιαφερόμενοι ερευνητές και επαγγελματίες να γνωριστούν και δυνητικά να συνεργαστούν. Αν μπορούμε να έχουμε και μια ταυτόχρονη υποστήριξη από ηλεκτρονικές υπηρεσίες (social media, profiles & networks, references) τότε το αποτέλεσμά μας θα είναι το ιδανικό. Περισσότες πληροφορίες για την διοργάνωση και την υποστήριξη τέτοιων Καφενείων Επιστήμης μπορείτε να βρείτε στα παρακάτω:
ScieneCafes.org. Α website for the community of science cafes in the US, with information on finding cafes, presenting at a cafe, and starting your own
Έχω την ισχυρή πεποίθηση πως οι συνθήκες είναι ώριμες. Πιστευώ πως η ήρθε η ώρα για την πλήρη ψηφιοποίηση της επικοινωνίας και διαλειτουργικότητας των επιστημονικών (κατ’ επέκταση και επαγγελματικών) κοινότητων και στην Ελλάδα (πέρα τις όποιες υπηρεσίες ψυχαγωγίας, πέρα από τις όποιες κοινότητες πληροφορικών υπάρχουν ήδη). Ήρθε η ώρα να δούμε στην Ελλάδα και paradigms Science 2.0, πέρα από τα πολυ-αναφερόμενα Health 2.0 και Medicine 2.0 .
Science 2.0 or research 2.0 takes its cue from the technologies of web 2.0. It creates conversations between researchers, lets them discuss the data and connect it with other data that might be relevant. Blogs, wikis and such, permit users to make information available in ways that create a conversation. Web 2.0 permits scientists to create digitized conversations that provide context for the data.
Ben Shneiderman, a computer science professor at the University of Maryland, argues that studying the interactions between people will be more important than studying the interactions between particles for finding solutions to bigger problems like disaster response, health care and energy sustainability. Because web 2.0 technologies make sure researchers and scientists can interact with each other through existing social networks, like facebook, twitter and linked in its a great way to enhance our science and find these solutions.
The central concept of Science 2.0 is the connectivity of researchers and the sharing of scientific material. In conventional science, only final results are published. The used data set, the detailed results and the necessary (software) tools are typically only available to people directly involved in the research. In contrast, the science 2.0 community actively encourages scientists to share those elements. Even more openness is strongly encouraged by the Science 2.0 community: Not only final results, but also intermediate findings should be shared and updated. The exact amount of information to be shared is entirely up to the researcher. Early feedback, fast information exchange and enhancement of the research due to involvement by interested third parties are mentioned by the proponents as the possible advantages of science 2.0.
An important element of science 2.0 is theOpen Science (or Open Research)movement, which has the goal of increasing transparency of scientific research and wider sharing of its results both within and beyond the scientific community, e.g. by means ofOpen Data, Open Source and Open Access
Brainstorming για το συγκεκριμένο κίνημα στα παρακάτω:
Έχω αποφασίσει να κάνω μια καμπάνια (πέρα από την προώθηση της Υγείας 2.0) για την πραγματοποίηση ενός event στην Ελλάδα που θα φέρει κοντά επαγγελματίες και ερευνητές από τον Βιοϊατρικό χώρο. Στο ίδιο event είναι σημαντικό να συμμετέχουν αντίστοιχοι επαγγελματίες και ερευνητές από το χώρο των Mηχανικών και της Pληροφορικής, και οι οποίοι ασχολούνται με τις Βιοϊατρικές Τεχνολογίες. Λόγοι υπάρχουν όπως και διαθέσεις. Σε πρόσφατη ομιλία με κλινική Βιολόγο διατυπώθηκε ο προβληματισμός ότι σε θέματα μπορεί να προκύψουν, δεν υπάρχει κάποιος αποτελεσματικός τρόπος αναζήτησης ειδικών.
Για να το αντιληφθείτε καλύτερα, στο παράδειγμα των Κλινικών Βιολόγων, υπάρχει παντελής άγνοια με τι ασχολούνται οι Κλινικοί Βιολόγοι στα διάφορα κέντρα Υγείας ανά την επικράτεια (ποιοι είναι, τι τεχνικές, ποια μηχανήματα χρησιμοποιούν, ποια συγκεκριμένα προβλήματα έχουν αντιμετωπίσει και πώς τα έχουν λύσει, τι εξετάσεις πραγματοποιούν, τι έρευνα μπορεί να έχουν διεξάγει). Οποιοδήποτε πρόβλημα προκύψει ο μόνος τρόπος (που υπάρχει) για την επίλυσή του είναι η βιβλιογραφία και τα όποια connections έχει κάποιος από την προσωπική του ζωή. Θεωρώ πως τα συγκεκριμένα και περιορισμένα είναι (σε σχέση με την δυναμική συντονισμένων online & offline δικτύων) και αναποτελεσματικά (πόσους ειδικούς γνωρίζει άραγε ένας μέσος άνθρωπος). Σας υπόσχομαι ότι αν τελικά πραγματοποιηθεί το BioMed & Technology event θα ακούσετε σίγουρα μια καταπλητική ιστορία για το πώς ένα σπάνιο φαινόμενο στη μέτρηση της χοριακής γοναδοτροπίνης, οδήγησε στην δημοσίευση εργασιών, όταν η μοναδική που αναφερόταν στην Βιβλιογραφία ήταν από το 1992! Τυχαίο? Δεν νομίζω (όπως συνηθίζεται να λέγεται στις μέρες μας). Η διαπίστωση που έγινε είναι σημαντική γιατί θέτει τα όρια στην μέτρηση και την ποιοτική αξιολόγηση αυτής της εξέτασης (μιας και ούτε η ποιοτική αξιολόγηση το πιάνει αυτό το φαινόμενο). Αν υπήρχε ένα δίκτυο ειδικών το πρόβλημα αυτό θα εντοπιζόταν γρηγορότερα, και οι συγκεκριμένες εξετάσεις μας θα είχαν ένα ακόμα εχέγγυο ποιότητας. Για περισσότερα περιμένετε αυτήν την παρουσίαση. Υπάρχουν επιπλέον προεκτάσεις σε αυτό που σας αναφέρω, τις οποίες δεν θα ήθελα να σας αποκαλύψω ακόμα. Σας υπόσχομαι πως θα είναι πολύ ενδιαφέρουσα αλλά και χρήσιμη.
Φανταστείτε τώρα το πρόβλημα, στο πολλαπλάσιο, όταν έχουμε τα Κέντρα Υγείας και τα Ερευνητικά Ιδρύματα που έχουμε είναι αποκομμένα είτε μεταξύ τους, είτε από την καθημερινή πρακτική. Κάποιος κάνει μια έρευνα, σε κλινικό ή ακαδημαϊκό επίπεδο. Γνωρίζει που, πώς μπορεί να βρει την κατάλληλη βοήθεια και τους κατάλληλους συνεργάτες? Γνωρίζει ποιοι είναι οι απόλυτα ειδικοί στα συγκεκριμένα εμπόδια που θα συναντήσει? Πόσο πιο παραγωγικές θα ήταν αυτές οι διαδικασίες αν μπορούσαμε να βρούμε οποτεδήποτε, οπουδήποτε, οπωσδήποτε τα συγκεκριμένα άτομα που μας ενδιαφέρουν.
Ο Δρ Γιώργος Κιόλλας, Πρόεδρος ΔΣ και επιστημονικός διευθυντής του ερευνητικού κέντρου βιοϊατρικών επιστημών “Αλέξανδρος Φλέμινγκ“, μιλάει για την ανάγκη μετατροπής της νέας επιστημονικής γνώσης σε εμπορικό προϊόν. Αντίστοιχη ανάγκη υπάρχει η νέα επιστημονική γνώση να δώσει λύσεις και στην καθημερινή πράξη (για την περικοπή του κόστους αλλά και την ποιοτικότερη διεξαγωγή των διαδικασιών). Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με collaboration. Για να συνεργαστείς με κάποιον, όμως, πρέπει να τον γνωρίζεις. Και τα “κλασικά” συνέδρια και ενώσεις δεν φτάνουν. Δεν είναι αποτελεσματικές. Δεν λειτουργούν όπως θέλουμε σε παγκόσμιο επίπεδο, πόσο μάλλον για την Ελλάδα (για πολλούς και διάφορους λόγους πέρα από το οικονομικό μέγεθος της χώρας).
Ωραία, λοιπόν, αυτή η φλυαρία. Τι προτείνω εγώ? Προτείνω όλα τα Ερευνητικά Ιδρύματα Βιοϊατρικών Επιστημών και όλοι οι ανάλογοι Επαγγελματίες Υγείας, Μηχανικοί και Πληροφορικοί, να μαζευτούμε για 2-3 ημέρες και ο καθένας μας να μιλήσει για την εργασία ή την έρευνά του. Δεν μιλάω για ακαδημαϊκές ομιλίες. Μιλάω για narrative ιστορίες – παρουσιάσειςστις οποίες θα αποτυπώνεται η ανάγκη του να μπορούσαμε να εντοπίσουμε τους απομακρυσμένους συνεργάτες μας ώστε να γίνει η δουλειά μας καλύτερα και γρηγορότερα. Σκοπός μου είναι να σας πείσω. Αν χρειάζεται να βρούμε άτομα να “χορέψουμε” όλοι μαζί για την Υγεία 2.0 και στην Ελλάδα (βλέπε “Οργανώνοντας τους ανοργάνωτους“), παρομοίως σας χρειαζόμαι να “χορέψετε” μαζί μου και για το BioMed & Technology Event που κάποιοι οραματιζόμαστε.
Στο βιβλιο τους με τίτλο “Συνδεδεμένοι” (“Connected”), oι συγγραφείς Nicholas A. Christakis (Νίκολας Α. Χρηστάκης) και James H. Fowler (Τζέιμς Χ. Φόουλερ) παρουσιάζουν εκρηκτικά νέα στοιχεία σχετικά με το ότι τα κοινωνικά δίκτυα επηρεάζουν κάθε πλευρά της ζωής μας: το πώς αισθανόμαστε, το πόσα χρήματα κερδίζουμε, ποιον είναι πιθανότερο να παντρευτούμε, το αν θα αρρωστήσουμε ή αν τελικά θα πάμε να ψηφίσουμε -τα πάντα για εμάς σχετίζονται με το τι κάνουν, αισθάνονται και σκέφτονται οι άλλοι γύρω μας.
Το βιβλίο εξηγεί ότι ο κόσμος μας διέπεται από τον Κανόνα των Τριών Βαθμών Επιρροής: επηρεάζουμε και επηρεαζόμαστε από άτομα που απέχουν από εμάς μέχρι και τρεις βαθμούς διαχωρισμού, τα περισσότερα από τα οποία δεν τα γνωρίζουμε καν. Για παράδειγμα, η φίλη της φίλης της φίλης σας επιδρά περισσότερο στην ευτυχία σας απ’ ό,τι ένα φουσκωμένο πορτοφόλι στην τσέπη σας. Τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν τη βάση των οικονομικών μας σκανδάλων, των διατροφικών ολισθημάτων μας, της κατάχρησης ουσιών και των επιδημιών αυτοκτονίας, αλλά επίσης της εκλογική συμπεριφοράς μας, της καινοτομίας, του αλτρουισμού και της “όλως τυχαίας” επίδειξης καλοσύνης.
Προκλητικό, διορατικό, τερπνό και ωφέλιμο, το “Συνδεδεμένοι” εξηγεί γιατί τα συναισθήματα είναι μεταδοτικά, πώς εξαπλώνεται η παχυσαρκία, γιατί οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι, και πολλά άλλα. Καταρρίπτοντας την άποψη της πρωτοκαθεδρίας του ατόμου, το βιβλίο προτείνει μια επαναστατική νέα ιδέα: ότι καθοδηγούμαστε ασυναίσθητα από τους ανθρώπους που μας περιστοιχίζουν, σαν τα πουλιά ενός σμήνους που κινούνται σε πλήρη συμφωνία.
Το “Συνδεδεμένοι” είναι ένα βιβλίο που θα αλλάξει για πάντα τον τρόπο με τον οποίο βλέπετε τους άλλους -και τον εαυτό σας.
Δείτε την παρακάτω παρουσίαση και φανταστείτε μαζί μου την δυναμική ενός νέου δυναμικού δικτύου εκδηλώσεων και προσώπων για την καινοτομία, τον αλτρουισμό και την “όλως τυχαία” επίδειξη καλοσύνης στο αντικείμενενο εργασίας ή έρευνας μας. Η επιστημονική γνώση στην Ελλάδα μπορεί να είναι εμπορική και χρήσιμη. Ας “συνδεθούμε” λοιπόν. Ας εκμεταλλευτούμε αποδοτικότερα το pattern το οποίο φαίνεται να ορίζει η φύση μας.
Σημαντική είναι η δραστηριότητα όσο αφορά και την Ελληνική μετάφραση των ομιλιών του TED. Μέχρι στιγμής μέτρησα 134 μεταφρασμένες ομιλίες και 63 εθελοντές.
Πολλά άτομα δεν έχουν την υπομονή να κάτσουν να δουν ομιλία στα Αγγλικά για πολύ ώρα. Ελπίζω η προσπάθεια όλων αυτών των εθελοντών να μην πάει χαμένη. Αν μη τι άλλο τέτοιες ομιλίες είναι χρήσιμο να τις ακούσουμε όλοι μας, μικροί και μεγάλοι.
Το Smithsonian National Museum of Natural History δημιούργησε το MEanderthal, μία εφαρμογή για κινητό (iphone ή android) με την οποία μπορείτε να μεταμορφωθείτε στον πρωτόγονο “συγγενή” σας. Αποθηκεύετε μια φωτογραφία σας στο κινητό, ανοίξετε την εφαρμογή και αυτή κάνει όλα τα υπόλοιπα. Το αποτέλεσμα είναι αρκετά αστείο.
